Św. Klara
Św. Klara

Święta Klara (1193-1253) to postać, która zainicjowała istnienie żeńskiej wspólnoty franciszkańskiej w Kościele - Zakon Ubogich Panien, który z czasem zaczął nazywać się od jej imienia ZAKONEM ŚW. KLARY, popularnie znany jako SIOSTRY KLARYSKI.



   Znajomość Klary, aż do naszych czasów, opierała się tylko na kilku pobożnych biografiach, które swoje podłoże miały w Legendzie o św. Klarze, napisaną na polecenie papieża Aleksandra IV przez br. Tomasza z Celano z Zakonu Braci Mniejszych.



   Święta Klara nie pozostawiła po sobie wielkich dzieł z życia duchowego. Do naszych czasów zachowały się: Reguła, Testament, Błogosławieństwo i jej listy, a także tekst Procesu Kanonizacyjnego. Ukazują nam one jej sposób życia, prawdziwie ubogiego i ewangelicznego.



   W języku polskim posiadamy bardzo ubogą bibliografię na temat św. Klary, jak i jej życia, a także początków tworzenia się pierwszej wspólnoty w San Damiano.



   Cała postać i życie Klary są związane ściśle ze św. Franciszkiem, dlatego wszyscy zajmujący się studiowaniem historii i duchowości Zakonu Braci Mniejszych spotkają się z postacią św. Klary, która zawsze stoi blisko św. Franciszka, sama nazywa się jego Roślinką, którą św. Franciszek starał się pielęgnować.

 



   KRÓTKI ZARYS BIOGRAFICZNY



   Klara urodziła się w 1193 roku w rodzinie szlacheckiej Offreduccich jako pierwsza z trzech córek pana Favarone i pani Ortolany. W latach następnych na świat przychodzą jej młodsze siostry: Katarzyna (1197 r.) i Beatricze (1198 r.). Ojciec Favarone był rycerzem i bardzo często przebywał poza domem rodzinnym. Wychowanie i kształcenie Klary pozostawił swojej żonie Ortolanie.



   Około 1202 r.rodzina Offreduccich opuszcza Asyż z powodu wojny między mieszczanami a szlachtą i udaje się do Perugii, gdzie przebywa do 1205 roku. Po powrocie dom rodzinny Klary staje się jej "pierwszym klasztorem" - a to ze względu na czas, jaki spędzała na modlitwie, postach i pomocy ubogim, także trędowatym.



   Trzynastoletnia Klara bardzo uważnie śledziła Bożego szaleńca Ewangelii, którym był Franciszek Bernardone, jak też i jego pierwszych braci, wśród których był kuzyn Klary - brat Rufin. W swoich młodzieńczych latach zapragnęła z całego serca spotkać się z Franciszkiem, który w późniejszym czasie stał się jej mistrzem duchowym i ojcem. Bardzo szybko podczas wspólnych rozmów zrozumiała, do czego wzywa ją Bóg. Pragnie prowadzić życie takie jak Franciszek i jego pierwsi bracia.



   W 1212 roku, kiedy Klara kończy osiemnaście lat, postanawia całkowicie poświęcić się Bogu. W nocy z 18 na 19 marca, po Niedzieli Palmowej, ucieka z domu rodzinnego i udaje się do Porcjunkuli, gdzie w obecności Franciszka i braci obcina swoje piękne jasne włosy i zakłada szatę pokutną - habit - na znak swojej konsekracji i całkowitego oddania się Bogu.



   Brat Franciszek postanawia nową służebnicę Pańską umieścić w klasztorze św. Pawła di Bastia sióstr benedyktynek. Później przenosi Klarę do klasztoru Sant'Angelo di Pranzo, należącego również do sióstr benedyktynek. Po niedługim czasie do Klary dołącza jej młodsza siostra Katarzyna, która przyjmując habit, zmienia imię na Agnieszka. Następnie umieszcza Klarę i Agnieszkę przy kościele San Damiano.



   Na prośbę Franciszka i biskupa Asyżu Klara przyjmuje obowiązek kierowania wspólnotą sióstr. Troszczy się o wszystkie siostry miłością matczyną, ogarnia opieką te nawet siostry, które były poza granicami Italii. Klara starała się być dla sióstr wzorem modlitwy i kontemplacji w codziennym życiu zakonnym.



   Pierwsza wspólnota sióstr kształtuje się na wzór braci mniejszych, ale w 1215 r.Sobór Laterański IV postanowił, że Kościół nie będzie zatwierdzał nowych reguł, a wspólnoty nowo powstające mają przyjąć regułę z już istniejących. Poddając się postanowieniom soborowym, Klara była zmuszona przyjąć Regułę św. Benedykta, ponieważ reguła Franciszka nie otrzymała jeszcze pisemnego zatwierdzenia ( takie zatwierdzenie Franciszek otrzymał dopiero w 1223 roku bullą Solet anuere Sedes Apostolica.



   Pod koniec swojego życia Klara postanawia napisać swoją regułę. Za wzór posłużył jej tekst Reguły św. Franciszka, który ten pozostawił swoim braciom. Klara otrzymała zatwierdzenie tej reguły 9 sierpnia 1253 r.na dwa dni przed swoją śmiercią.



   Jedenastego sierpnia 1253 roku sześćdziesięcioletnia Klara umiera, ściskając w ręku regułę przez siebie napisaną i zatwierdzona przez papieża Innocentego IV. Zmarła w otoczeniu sióstr, które z bólem serca żegnały swoją siostrę i drogą matkę.



   Rozpoczyna się proces kanonizacyjny Klary i niespełna po dwóch latach papież Aleksander IV wpisuje Klarę w poczet świętych Kościoła katolickiego. W latach 1256-1257 Tomasz z Celano - brat mniejszy i biograf św. Franciszka - na polecenie papieża Aleksandra IV pisze życiorys św. Klary. W późniejszych latach papież Urban IV ogłasza św. Klarę patronką Drugiego Zakonu Franciszkańskiego.



   Święty Franciszek, założyciel Drugiego Zakonu, odegrał bardzo ważną rolę w życiu św. Klary. Są to dwie osoby, które są ściśle związane ze sobą i nie mogą być w pełni zrozumiałe w oderwaniu od siebie. Klara w całej swojej kobiecości pragnęła iść za Franciszkiem. Całkowicie mu się zawierzyła, słuchała jego rad, wybierając go za przewodnika duchowego.



   Ideały, które miała Klara, identyfikują się z ideałami Franciszka. Różnice, jakie zachodzą między wspólnotami braci i sióstr są niewielkie. Klara przyjmuje bez zastrzeżeń, do końca, Franciszkowy sposób życia. Najbardziej charakterystyczną cechą jest to, że Klara wzorując się na Franciszku, postanawia zachować całkowite ubóstwo. Pojęła lepiej tę myśl ubóstwa niż bracia Franciszka.



   Klara, jak podają nam różnego rodzaju opracowania, była najwierniejszą uczennicą Franciszka i Roślinką, jak sama siebie nazwała, zawsze starała się okazywać głęboką przyjaźń i pomoc względem swojego ojca i mistrza duchowego.




   ŚWIĘTA KLARA I ZAKON UBOGICH PAŃ



   Św. Klara urodziła się w 1193 roku w szlachetnej rodzinie w Asyżu. Otrzymała staranne wychowanie religijne i miała we wczesnej młodości przywilej pielgrzymowania do różnych miejsc świętych (Jerozolima, Rzym). Będąc piękną i bogatą przyciągała sobą uwagę wielu młodzieńców, którzy chcieli ja poślubić. Kiedy miała 16 lat i jej rodzice zaplanowali już zaręczyny, odmówiła zdecydowanie ze względu na inne powołanie.



   Zafascynowana stylem życia i działalnością św. Franciszka z Asyżu postanowiła, podobnie jak on, wyrzec się wszystkiego i naśladować Pana Jezusa przede wszystkim w ubóstwie. Stąd też, gdy miała 18 lat, przyjęła z rąk św. Franciszka pokutny ubiór i na znak "zaślubin" z Chrystusem obcięła sobie włosy. Stało się to pewnej nocy w kapliczce Matki Bożej Anielskiej, tzw. Porcjunkuli, znajdującej się w małym lasku, w pobliżu Asyżu.



   Wybierając drogę życia według Ewangelii, na wzór Biedaczyny z Asyżu, Klara zamieszkała przy kościele św. Damiana i tam powstała pierwsza wspólnota Sióstr Klarysek inaczej zwanych Ubogimi Paniami.



   Rodzina św. Klary nie chciała się zgodzić z jej wyborem i w różny sposób próbowano ją sprowadzić z powrotem do domu. Nie udało się to jednak- i co więcej, z czasem dołączyły do niej rodzone siostry: Agnieszka i Beatrycze, a po śmierci ojca również jej mama przyjęła habit zakonny.



   Św. Klara przez 40 lat żyła przy kościółku św. Damiana, starając się jak najwierniej zachowywać Ewangelię. Msza św., modlitwa i rozważanie Pisma św. były dla niej najważniejsze. Poza tym praktykowała posty i umartwienia pomimo tego, że przez wiele lat swojego życia ciężko chorowała i przez bardzo długi czas (28 lat) pozostawała na łożu boleści.



   Ten wymagający i bardzo surowy styl życia przyciągnął wkrótce nie tylko siostry św. Klary, ale również wiele innych dziewcząt z okolicy, stąd też św. Klara napisała Regułę, według której miały żyć Ubogie Panie.



   Jeszcze za życia św. Klary dokonały się różne niezwykłe wydarzenia i znaki, które wkrótce potwierdziły opinię o jej świętości. Wśród wielu wydarzeń warto wspomnieć obronę miasta i klasztoru przed Saracenami (tak w średniowieczu nazywano Arabów, a później także wszystkich muzułmanów). Kiedy żołnierze zbliżali się do klasztoru św. Klara ukazała się przed nimi z Najświętszym Sakramentem w ręku i Saraceni zaniechali dalszego ataku.



   Inne zdarzenie to cud z chlebami. Pewnego razu siostry nie miały już nic do jedzenia oprócz pół bochenka chleba. Św. Klara kazała siostrze Cecylii pokroić chleb, który miały rozdać wszystkim siostrom. Okazało się, że z owej połówki chleba dało się zrobić 50 porcji dla sióstr.



   Św. Klara zakończyła swoje ziemskie życie 11 sierpnia 1253 roku w Asyżu. W roku 1255 Klara została ogłoszona świętą, natomiast wiele lat później, w 1958 roku papież Pius XII ogłosił ją patronka radia i telewizji. Jej ciało zachowało się do dzisiaj i można je oglądać w Bazylice św. Klary z Asyżu, gdzie znajduje się w specjalnym grobowcu.



   Św. Klara jest współzałożycielką (razem ze św. Franciszkiem) Zakonu Ubogich Pań, tak zwanych Sióstr Klarysek. Używa się też nazwy Drugi Zakon Franciszkański. Dla wyjaśnienia podam, iż Pierwszy Zakon składa się z Braci Mniejszych, natomiast Trzeci jest Zakonem Franciszkanów Świeckich.
Życie Sióstr Klarysek polega na wiernym zachowywaniu Ewangelii, ze szczególnym uwzględnieniem ubóstwa i medytacji.

 

Sergiusz M. Bałdyga OFM

 

fot. br. Gaudenty Fedorczyk OFM

Zobacz także: Pisma | Modlitwy